Spelen met klanken, bouwen aan lezen

Live vorming voor kleuterleerkrachten in Leuven

Een sterke leesstart begint niet bij letters, maar bij luisteren naar taal.

Al in de kleuterklas ontdekken kinderen dat woorden op elkaar kunnen rijmen, uit verschillende stukjes bestaan en opgebouwd zijn uit klanken. Ze leren luisteren naar wat vooraan, achteraan of in het midden van een woord klinkt. Stap voor stap groeit zo het fonologisch bewustzijn: een belangrijke basis voor het latere lezen, schrijven en spellen.

Tijdens deze live vorming in Leuven nemen we je mee in een duidelijke verticale leerlijn fonologisch bewustzijn. We vertrekken bij jonge kleuters en bouwen verder naar vaardigheden die in de derde kleuterklas en later in de lagere school steeds belangrijker worden. Zo krijg je zicht op wat eerst komt, welke stappen logisch op elkaar volgen en hoe je oefeningen kunt laten meegroeien met je klas.

We bouwen onder andere op van luisteren en klanken ontdekken, naar rijmen, klankgroepen herkennen, klanken isoleren, hakken en plakken en uiteindelijk klanken toevoegen, weglaten en vervangen. Kinderen ontdekken zo dat woorden als het ware uit kleine bouwstenen bestaan die je kunt horen, uit elkaar halen en opnieuw samenvoegen.

Multisensorieel leren: horen, zien én doen

Fonologisch bewustzijn hoeft geen verzameling werkblaadjes of losse taalspelletjes te zijn.

Tijdens de vorming vertrekken we vanuit een multisensoriële aanpak. Kinderen luisteren naar klanken, spreken ze uit, bewegen, wijzen aan en koppelen klanken aan concrete handelingen. Zo bekijken we onder andere hoe je klanken aan het lichaam kunt koppelen. Het lichaam wordt op die manier een vast geheugensteuntje dat kinderen altijd bij zich hebben en dat ook later in de lagere school verder gebruikt kan worden.

Diezelfde gedachte zit ook in de aanpak van woordenschat.be: vertrekken vanuit klanken, betekenis toevoegen waar mogelijk en kinderen actief en multisensorieel laten oefenen. Daarbij kan je een klankenaanbod op maat samenstellen en oefeningen laten aansluiten bij wat leerlingen al beheersen.

Geen vorming om alleen naar te luisteren

We willen vooral dat je tijdens deze sessie zelf ervaart hoe de oefeningen werken.

We gaan actief aan de slag met werkvormen die je nadien met je volledige klas kunt uitvoeren. Denk aan samen luisteren, bewegen, klanken zoeken, rijmen, woorden opdelen, klanken samenvoegen en spelen met wat er gebeurt wanneer je een klank verandert.

Telkens stellen we dezelfde vraag: wat is de volgende logische stap?

Zo krijg je geen losse verzameling leuke activiteiten mee, maar een kader waarmee je bewuster kunt kiezen welke oefening je op welk moment inzet.

Van klank naar letter

Een belangrijk uitgangspunt binnen de vorming is dat klanken en letters niet hetzelfde zijn. Kinderen moeten eerst leren luisteren naar de klankstructuur van woorden. Pas daarna wordt de koppeling naar letters en spelling gemaakt.

Een woord kan bijvoorbeeld meer letters dan klanken bevatten. Door kinderen eerst stevig te leren luisteren, analyseren, hakken en plakken, bouwen we een basis waarop het latere lezen en spellen kan verdergroeien.

Dat maakt het werk in de kleuterklas bijzonder waardevol: wat vandaag aanvoelt als spelen met taal, wordt later een fundament waarop kinderen blijven terugvallen.

Na deze vorming…

Kan je alle minimumdoelen toepassen in leuke opdrachten die methodeonafhankelijk zijn.

Je hebt zicht op een verticale leerlijn fonologisch bewustzijn van jonge kleuter tot lagere school. Je weet welke vaardigheden logisch op elkaar volgen en kunt doelgerichter kiezen wat je met je klas oefent.

Je hebt daarnaast een repertoire aan concrete, actieve en multisensoriële werkvormen die je meteen kunt inzetten met je hele klasgroep.

Je kunt beter herkennen wanneer kinderen klaar zijn voor een volgende stap en hoe je oefeningen eenvoudiger of moeilijker maakt.

En vooral: je begrijpt beter waarom spelen met klanken in de kleuterklas zo belangrijk is voor het latere leren lezen en schrijven.

Kinderen met een sterk fonologisch bewustzijn bouwen immers niet alleen sterkere luistervaardigheden op, maar krijgen ook een steviger fundament voor lezen, spelling en verdere taalontwikkeling.

Een sterke leesstart begint dus lang vóór het eerste leesboek.

Tijdens deze vorming maken we van luisteren naar taal iets actiefs, tastbaars en vooral heel bruikbaars voor jouw kleuterklas.